Máy hàn TIG bị oxy hóa, mối hàn xuất hiện màu vàng, xanh, tím hoặc đen là tình trạng thường gặp trong quá trình hàn inox, nhôm và các kim loại yêu cầu độ sạch cao. Mối hàn đổi màu không chỉ ảnh hưởng đến tính thẩm mỹ mà còn có thể cho thấy quá trình bảo vệ khí đang gặp vấn đề. Vậy máy hàn TIG bị oxy hóa do đâu? Nguyên nhân có thể đến từ khí argon, lưu lượng khí, chụp khí, điện cực tungsten, vật liệu hàn hoặc chính hệ thống cấp khí của máy. Trong bài viết này, HDE sẽ phân tích các nguyên nhân thường gặp và cách kiểm tra để xác định lỗi.
Máy hàn TIG bị oxy hóa là gì?
Trong phương pháp hàn TIG, hồ quang tạo ra nhiệt độ rất cao để nung chảy kim loại. Khu vực hồ quang và vũng hàn cần được bảo vệ bằng khí trơ, phổ biến nhất là argon, nhằm hạn chế kim loại nóng chảy tiếp xúc với oxy trong không khí. Khi lớp khí bảo vệ không đủ hoặc bị gián đoạn, oxy có thể tiếp xúc với vùng hàn. Kim loại nóng chảy và điện cực tungsten có thể bị oxy hóa.
Khi đó, người dùng thường nhận thấy:
- Mối hàn TIG đổi màu bất thường.
- Mối hàn xuất hiện màu vàng hoặc xanh.
- Mối hàn chuyển sang tím, xám hoặc đen.
- Bề mặt mối hàn bị xỉn, cháy hoặc có lớp oxit.
- Điện cực tungsten bị đổi màu hoặc nhiễm bẩn.
- Hồ quang không ổn định.
- Mối hàn có thể xuất hiện rỗ khí.
Nếu tình trạng này xảy ra liên tục, cần kiểm tra hệ thống hàn thay vì chỉ tăng dòng điện hoặc thay que hàn.
Mối hàn TIG đổi màu có ý nghĩa gì?
Màu sắc của mối hàn TIG có thể cung cấp một số dấu hiệu về mức độ bảo vệ khí trong quá trình hàn. Với vật liệu inox, đặc biệt là inox yêu cầu chất lượng bề mặt cao, mối hàn sau khi hoàn thiện thường cần có màu sắc tương đối sáng và đồng đều. Khi lớp bảo vệ khí không tốt, vùng ảnh hưởng nhiệt có thể xuất hiện các màu khác nhau.
Mối hàn màu vàng
Mối hàn có màu vàng nhẹ có thể liên quan đến mức độ oxy hóa của bề mặt trong quá trình nguội. Tùy vật liệu và yêu cầu kỹ thuật, màu vàng nhẹ chưa chắc đồng nghĩa với máy hàn bị hỏng. Tuy nhiên, nếu màu vàng xuất hiện nhiều và không đồng đều, cần kiểm tra lại khí bảo vệ.
Mối hàn màu xanh hoặc tím
Mối hàn chuyển xanh hoặc tím thường cho thấy vùng hàn đã tiếp xúc với oxy ở nhiệt độ cao. Một trong những nguyên nhân phổ biến là khí argon không bảo vệ đầy đủ vùng hồ quang và vũng hàn.
Mối hàn bị đen
Mối hàn TIG bị đen thường đáng chú ý hơn. Nguyên nhân có thể liên quan đến:
- Khí argon không đủ.
- Khí bảo vệ bị lẫn tạp chất.
- Lưu lượng khí không phù hợp.
- Chụp khí bị bẩn hoặc hư hỏng.
- Điện cực tungsten bị nhiễm bẩn.
- Vật liệu chưa được làm sạch.
- Hồ quang không ổn định.
- Hệ thống cấp khí gặp sự cố.
Nếu đã kiểm tra vật liệu nhưng mối hàn vẫn bị đen, nên kiểm tra toàn bộ đường khí và máy hàn TIG.
Nguyên nhân máy hàn TIG bị oxy hóa, mối hàn đổi màu
1. Khí argon không đạt chất lượng
Đây là nguyên nhân cần kiểm tra đầu tiên. Hàn TIG phụ thuộc rất nhiều vào khí bảo vệ. Nếu bình argon có độ tinh khiết không phù hợp hoặc khí bị lẫn tạp chất, khả năng bảo vệ vùng hàn sẽ giảm. Khi đó, mối hàn có thể đổi màu và bề mặt không đạt yêu cầu.
Cách kiểm tra:
Kiểm tra loại khí đang sử dụng, chất lượng bình khí và tình trạng van bình. Nếu máy hoạt động bình thường nhưng nhiều sản phẩm đều xuất hiện cùng một lỗi, cần kiểm tra nguồn khí trước khi kết luận máy bị hỏng.
2. Lưu lượng khí argon quá thấp
Lưu lượng khí quá thấp khiến vùng hồ quang không được che phủ đầy đủ. Không khí bên ngoài có thể xâm nhập vào vùng hàn, dẫn đến oxy hóa kim loại nóng chảy. Đây là nguyên nhân thường gặp khi:
- Bộ điều áp cài đặt sai.
- Đồng hồ lưu lượng hoạt động không chính xác.
- Đường ống khí bị hạn chế.
- Người vận hành đặt lưu lượng quá thấp.
Cần điều chỉnh lưu lượng theo vật liệu, đường kính chụp khí, dòng hàn và điều kiện thực tế.
3. Lưu lượng khí quá cao
Không phải cứ tăng lượng argon là mối hàn sẽ đẹp hơn. Lưu lượng khí quá cao có thể tạo ra hiện tượng nhiễu loạn dòng khí. Không khí bên ngoài có thể bị cuốn vào vùng bảo vệ. Kết quả là mối hàn vẫn có thể bị oxy hóa dù đồng hồ cho thấy lưu lượng khí đang cao. Vì vậy, cần sử dụng lưu lượng phù hợp thay vì tăng khí một cách tùy ý.
4. Rò rỉ trên đường cấp khí
Một đường khí bị rò cũng có thể khiến lượng argon thực tế tại mỏ hàn thấp hơn giá trị cài đặt. Các vị trí cần kiểm tra gồm:
- Van bình khí.
- Bộ điều áp.
- Đầu nối ống khí.
- Ống dẫn khí.
- Van điện từ.
- Đầu nối trên máy hàn.
- Cụm mỏ hàn TIG.
Có thể kiểm tra các đầu nối bằng dung dịch phát hiện rò khí chuyên dụng. Nếu phát hiện bong bóng bất thường tại vị trí nối, cần xử lý trước khi tiếp tục hàn.
5. Chụp khí TIG bị bẩn hoặc hư hỏng
Chụp khí có nhiệm vụ định hướng và phân bố khí bảo vệ quanh hồ quang. Khi chụp khí bị nứt, biến dạng hoặc bám nhiều cặn bẩn, dòng khí có thể bị ảnh hưởng. Điều này làm giảm khả năng bảo vệ vùng hàn và khiến mối hàn dễ bị oxy hóa. Người dùng nên kiểm tra chụp khí định kỳ và thay thế khi bộ phận này không còn đảm bảo.
6. Điện cực tungsten bị nhiễm bẩn
Điện cực tungsten tiếp xúc với vật liệu hoặc que hàn có thể bị nhiễm bẩn. Khi đó, hồ quang dễ mất ổn định và chất lượng mối hàn giảm. Tungsten bị nhiễm bẩn thường có dấu hiệu:
- Đầu điện cực bị biến dạng.
- Bề mặt điện cực đổi màu.
- Hồ quang bị lệch.
- Hồ quang khó duy trì.
- Mối hàn xuất hiện màu bất thường.
Trong trường hợp này, cần xử lý hoặc thay điện cực theo đúng yêu cầu của phương pháp hàn.
7. Vật liệu hàn chưa được làm sạch
Không phải mọi trường hợp mối hàn đổi màu đều xuất phát từ máy hàn. Bề mặt vật liệu có dầu, bụi, hơi ẩm, oxit hoặc các chất bẩn khác cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng mối hàn. Đặc biệt khi hàn inox hoặc nhôm, việc vệ sinh bề mặt trước khi hàn rất quan trọng. Nên làm sạch vật liệu bằng phương pháp phù hợp trước khi tiến hành hàn.
8. Góc mỏ hàn và kỹ thuật thao tác chưa phù hợp
Góc cầm mỏ hàn quá lớn hoặc khoảng cách giữa tungsten và vật liệu không phù hợp có thể làm giảm hiệu quả bảo vệ khí. Ngoài ra, nếu người thợ di chuyển mỏ hàn quá nhanh hoặc rút mỏ ngay sau khi kết thúc hồ quang, vùng kim loại còn nóng có thể không được bảo vệ đầy đủ. Với các mối hàn yêu cầu chất lượng cao, cần kiểm soát cả thông số máy và kỹ thuật thao tác.
9. Chức năng Post Gas hoạt động không đúng
Sau khi hồ quang tắt, khí argon thường tiếp tục được cấp trong một khoảng thời gian nhất định. Khoảng thời gian này giúp bảo vệ điện cực tungsten và vùng hàn khi chúng vẫn còn ở nhiệt độ cao. Nếu chức năng Post Gas cài đặt quá ngắn hoặc hệ thống cấp khí sau hàn không hoạt động, tungsten và mối hàn có thể bị oxy hóa. Đây là một thông số cần kiểm tra khi mối hàn thường bị đổi màu ở phần cuối đường hàn.
10. Máy hàn TIG gặp lỗi hệ thống khí hoặc điều khiển
Nếu đã kiểm tra bình khí, đường ống, chụp khí, tungsten và kỹ thuật hàn nhưng lỗi vẫn xuất hiện, nguyên nhân có thể nằm trong máy. Một số bộ phận cần kiểm tra gồm:
- Van điện từ khí.
- Mạch điều khiển.
- Bo mạch công suất.
- Mạch điều khiển khí.
- Đầu nối và dây tín hiệu.
- Cụm điều khiển thời gian Pre Gas/Post Gas.
Khi van khí không đóng mở đúng hoặc tín hiệu điều khiển bị lỗi, lượng khí thực tế cấp cho mỏ hàn có thể không đúng với cài đặt.
Cách kiểm tra khi mối hàn TIG bị đổi màu
Khi gặp tình trạng mối hàn TIG bị oxy hóa, không nên lập tức kết luận máy hàn bị hỏng. Có thể kiểm tra theo trình tự sau:
Bước 1: Kiểm tra bình khí
Xác nhận đúng loại khí và kiểm tra lượng khí còn lại.
Bước 2: Kiểm tra lưu lượng khí
Theo dõi lưu lượng trên đồng hồ và điều chỉnh phù hợp với điều kiện hàn.
Bước 3: Kiểm tra rò khí
Kiểm tra toàn bộ đường ống, đầu nối, van và mỏ hàn.
Bước 4: Kiểm tra chụp khí
Đảm bảo chụp khí không bị nứt, biến dạng hoặc bám bẩn.
Bước 5: Kiểm tra tungsten
Kiểm tra đầu điện cực và thay hoặc mài lại nếu cần.
Bước 6: Làm sạch vật liệu
Loại bỏ dầu, bụi, hơi ẩm và oxit trên khu vực cần hàn.
Bước 7: Kiểm tra Pre Gas và Post Gas
Đảm bảo khí được cấp trước và sau hồ quang theo đúng yêu cầu.
Bước 8: Kiểm tra máy
Nếu các yếu tố bên ngoài đều bình thường, cần kiểm tra hệ thống van khí và mạch điều khiển của máy hàn.
Khi nào cần sửa chữa máy hàn TIG?
Nếu mối hàn chỉ đổi màu khi sử dụng một loại vật liệu hoặc một bộ mỏ hàn nhất định, nên kiểm tra các yếu tố bên ngoài trước. Ngược lại, nếu nhiều vật liệu đều gặp tình trạng tương tự và các thiết bị khí đã được kiểm tra, máy hàn có thể đang gặp vấn đề. Một số dấu hiệu cho thấy nên kiểm tra máy chuyên sâu:
- Máy không cấp khí hoặc cấp khí không ổn định.
- Van khí đóng mở bất thường.
- Lưu lượng khí thực tế không ổn định.
- Hồ quang chập chờn.
- Máy thường xuyên báo lỗi.
- Mối hàn đổi màu dù đã thay bình khí.
- Tungsten liên tục bị oxy hóa.
- Máy hoạt động không ổn định sau thời gian dài sử dụng.
Khi đó, việc sửa chữa máy hàn TIG cần được thực hiện bởi kỹ thuật viên có kinh nghiệm để xác định đúng nguyên nhân.
HDE nhận sửa chữa máy hàn TIG
HDE cung cấp dịch vụ kiểm tra và sửa chữa máy hàn TIG, phục vụ các doanh nghiệp, xưởng cơ khí và nhà máy có nhu cầu khắc phục sự cố thiết bị hàn. Kỹ thuật viên có thể kiểm tra từ hệ thống cấp khí, điều khiển hồ quang đến các mạch điện tử bên trong máy. Quy trình xử lý tập trung vào việc xác định nguyên nhân trước khi thay thế linh kiện. HDE hỗ trợ kiểm tra các lỗi như:
- Máy hàn TIG không ra khí.
- Máy hàn TIG hồ quang không ổn định.
- Mối hàn TIG bị đen.
- Mối hàn TIG bị đổi màu.
- Máy hàn báo lỗi.
- Máy hàn không lên nguồn.
- Máy hàn hoạt động chập chờn.
- Máy hàn bị cháy hoặc hỏng bo mạch.
Nếu máy đã sử dụng lâu năm hoặc lỗi xuất hiện lặp lại, kiểm tra chuyên sâu giúp hạn chế tình trạng sửa chữa không đúng nguyên nhân.
Câu hỏi thường gặp về máy hàn TIG bị oxy hóa
Máy hàn TIG bị oxy hóa có phải do máy bị hỏng không?
Không nhất thiết. Mối hàn bị oxy hóa có thể do khí argon, lưu lượng khí, rò rỉ đường ống, chụp khí, tungsten hoặc kỹ thuật hàn. Chỉ nên kết luận máy hỏng sau khi đã kiểm tra các yếu tố bên ngoài.
Vì sao mối hàn TIG bị đen?
Mối hàn TIG bị đen thường liên quan đến khả năng bảo vệ khí không đủ. Nguyên nhân có thể là thiếu argon, khí bị nhiễm tạp chất, rò khí hoặc cài đặt khí chưa phù hợp. Ngoài ra, vật liệu bẩn và tungsten nhiễm bẩn cũng có thể gây ra hiện tượng này.
Mối hàn TIG đổi màu xanh tím có nguy hiểm không?
Màu xanh hoặc tím thường là dấu hiệu vùng hàn đã bị oxy hóa ở nhiệt độ cao. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào vật liệu và yêu cầu kỹ thuật của sản phẩm. Với các chi tiết yêu cầu chất lượng bề mặt và khả năng chống ăn mòn cao, cần kiểm tra và xử lý nguyên nhân.
Có nên tăng lưu lượng argon khi mối hàn bị oxy hóa?
Không nên tăng lưu lượng một cách tùy ý. Lưu lượng quá thấp hoặc quá cao đều có thể làm giảm hiệu quả bảo vệ. Cần điều chỉnh theo vật liệu, dòng hàn, chụp khí và điều kiện thực tế.
Khi nào nên mang máy hàn TIG đi sửa?
Nếu đã thay khí, kiểm tra đường ống, chụp khí, tungsten và vật liệu nhưng mối hàn vẫn bị oxy hóa, nên kiểm tra máy chuyên sâu. Đặc biệt cần kiểm tra khi máy có dấu hiệu cấp khí bất thường, hồ quang không ổn định hoặc thường xuyên báo lỗi.
Kết luận
Máy hàn TIG bị oxy hóa, mối hàn đổi màu không phải lúc nào cũng xuất phát từ lỗi máy. Khí argon, lưu lượng khí, đường ống, chụp khí, tungsten và kỹ thuật hàn đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng mối hàn. Do đó, cần kiểm tra theo từng bước để xác định chính xác nguyên nhân. Nếu các yếu tố bên ngoài đều bình thường nhưng tình trạng vẫn tiếp diễn, máy hàn có thể cần được kiểm tra và sửa chữa. HDE hỗ trợ kiểm tra, sửa chữa máy hàn TIG và các thiết bị điện công nghiệp, giúp doanh nghiệp nhanh chóng xác định nguyên nhân và đưa thiết bị trở lại hoạt động ổn định.
Liên hệ HDE để được tư vấn và kiểm tra tình trạng máy hàn:
- Hotline: 0988 124 864
- Website cùng hệ thống: https://inovancevietnam.vn/
- Facebook: Công Ty CP Điện Hải Dương – HDE
- Youtube: HDE Tech
- Tiktok: HDE Tech
